Hoe controleert u of er goed is schoongemaakt?

24-04-2022 | Gemiddelde leestijd: 4 min
Dit bericht is 115 keer bekeken

Een goede reiniging en desinfectie is essentieel voor het leveren van goede en veilige food producten. U wil natuurlijk dat de productielijn voor de productie van voedingsmiddelen vrij is van microbiologische en fysische besmettingen en allergenen. Het controleren van de reiniging en desinfectie is dan ook een belangrijke verificatiestap. In onderstaande blog geven we u tips om de schoonmaakcontrole in uw food bedrijf goed uit te voeren.

Optische controle

De eerste stap die u uitvoert om te controleren of goed is gereinigd is altijd optisch, oftewel gewoon goed kijken. Ziet u op bepaalde plekken nog vuil of een aanslag dan weet u dat hier niet gereinigd is. Verder onderzoek heeft dan eigenlijk geen zin meer want u weet al dat hier iets niet goed is gegaan. Laat hier dan ook direct actie op onder nemen.

Microbiologische schoonmaakcontrole

Als alles optisch schoon is, wil u ook verifiëren dat het écht schoon is én dat er gedesinfecteerd is. Hiervoor zijn verschillende mogelijkheden, waarbij elke mogelijkheid zijn voor- en nadelen heeft. Welke optie u gebruikt, hangt af van de situatie van het bedrijf en wat voor u in deze situatie het beste werkt. We sommen enkele mogelijkheden voor u op.

interne-audits

Contactafdrukken met Rodac afdrukplaatjes

Rodac afdrukplaatsjes zijn ronde afdrukschaaltjes. Deze kunnen worden gevuld met een medium naar keuze. Meestal is dit PCA (Plate Count Agar) voor het onderzoek naar het algemeen kiemgetal of VRBGA (Violet Red Bile Glucose Agar) voor het onderzoek naar Enterobacteriaceae. De afdrukjes zijn eenvoudig te nemen. U drukt kort op het te onderzoeken oppervlak en u bent klaar. Let wel op dat de PCA plaatjes drie dagen bij 30 °C bebroed moeten worden en de VRBGA 24 uur bij 37 °C. U kan deze waarden niet door elkaar gebruiken, omdat u dan twee verschillende dingen met elkaar vergelijkt.

De voordelen van deze afdrukplaatjes zijn dat deze relatief goedkoop zijn. U kan de plaatjes eventueel zelf bebroeden en tellen. De nadelen zijn dat de deksels los zitten en dat u dus moet uitkijken dat deze niet los gaan tijdens het vervoer. Daarnaast zijn de plaatjes alleen geschikt voor vlakke oppervlakken.

Contactafdrukken met Hygiecults

Hygiecults zijn eigenlijk luxe Rodacs, welke in een plastic koker zitten. Beide kanten van de hygiecult zijn te gebruiken. Let wel op dat het gezien de verschillen in temperatuur voor het bebroeden niet is aan te raden om hygiecults te nemen met daarop twee verschillende media. Let ook op dat de oppervlakte van de hygiecult groter is dan van een Rodac en dat u deze waarden daarom niet met elkaar kunt vergelijken.

Het voordeel van de Hygiecults is dat deze robuust zijn en makkelijk mee te nemen. Ook kan u de resultaten goed zelf beoordelen. Nadelen zijn dat de afdrukken een stuk duurder zijn dan Rodacs. Daarnaast zijn ze evenals de Rodacs alleen geschikt voor vlakke oppervlakken.

Oppervlakte schoonmaakcontrole met swabs

Swabs zijn een soort steriele wattenstaafjes. Vaak zitten deze wattenstaafjes in een vloeistof of gel, waardoor de bacteriën beschermd zijn tegen grote schokken tijdens transport. Belangrijk is wel om de reguliere swabs na het nemen koel te bewaren. Er zijn swabs voor algemene parameters, zoals PFZ swabs (Peptone Physiological Salt Solution). Uit de PFZ swab kunnen onderzoeken zoals algemeen kiemgetal, Enterobacteriaceae en gisten worden gehaald. Er zijn ook specieke swabs voor Salmonella, zoals BPW (Buffered Pepton Water) en voor Listeria (swabs met ½ Fraser). Deze swabs kunnen alleen voor het specifieke organisme worden ingezet.

 

De voordelen van swabs zijn dat u meerdere analyses uit één swab kunt halen in het geval van de PFZ swabs. Ook zijn swabs goed te gebruiken voor niet vlakke oppervlakten. Nadelen van swabs zijn dat u altijd een laboratorium nodig hebt voor onderzoek. Daarnaast duren de onderzoeken wat langer.

ATP swabs

Swabs voor ATP (een stof aanwezig in levende cellen) metingen zijn ook een soort wattenstaafjes. In plaats van ze naar het laboratorium te sturen kan je deze direct in een meter stoppen en komt er een uitslag uit. Hierdoor weet je direct of er goed is gereinigd en gedesinfecteerd.

Het voordeel van een ATP meting is dat je direct het resultaat kunt aflezen. Bovendien zijn ze eenvoudig in gebruik. Het nadeel is dat je een ijklijn moet maken om de resultaten te kunnen interpreteren. Swabs zijn daarnaast relatief duur en niet onderling uitwisselbaar qua merk en type.

Eiwit swabs

Swabs voor eiwitmetingen werken eigenlijk hetzelfde als swabs voor ATP. U neemt de swabs en kan ze direct middels een meter aflezen. Het verschil met de ATP meter is dat eiwit een maat is voor vervuiling, terwijl ATP meer een indicatie is voor het aantal micro-organismen.

De voor- en nadelen voor de eiwit swabs zijn gelijk aan de voor- en nadelen voor de ATP swabs.

laboratorium pcr methode

Welke schoonmaakcontrole methode moet ik kiezen?

De soort schoonmaakcontrole die u kiest, is afhankelijk van welke voor- en nadelen voor uw bedrijf het zwaarste wegen. Heeft u een keuze gemaakt? Neem dan de controles op in het monsternameschema in uw kwaliteitshandboek. Benoem de frequentie, het type onderzoek en ook welke oppervlakken en ruimten bemonsterd worden. Houd ook altijd ruimte vrij, zodat u op onverwachte momenten en oppervlakken monsters kunt nemen. Zo heeft u altijd de ruimte om de oppervlakken waar u aan twijfelt alsnog te bemonsteren.

Bij kiezen van de te gebruiken methode(s) dient u ermee rekening te houden dat analyses op parameters uit wet- en regelgeving steeds door een geaccrediteerd laboratorium dienen te gebeuren. In sommige gevallen wordt ook door de wetgeving opgelegd welke methode dient gebruikt te worden bv. in geval omgevingsanalyses in slachthuizen en uitsnijderijen. In deze gevallen zijn dus ATP/eiwit controles niet geschikt.

Moment van schoonmaakcontrole en actie bij afwijking

Bedenk daarnaast goed op welk moment u de onderzoeken gaat nemen. Monstername direct na reiniging en desinfectie geeft een ander resultaat dan ‘s ochtends voor aanvang van de werkzaamheden. Leg ook vast welke acties u moet ondernemen bij afwijking. Bij grote afwijkingen is herziening van het schoonmaakplan bijna onafwendbaar. Betrek ook het personeel aan de lijn bij het nemen van de monsters. Wie weet hebben zij wel een punt wat vaak vergeten wordt bij de schoonmaak.

Laat je goed informeren

Een goede schoonmaakcontrole is essentieel om voedselveilig te produceren. Onvoldoende schoonmaak kan grote gevolgen hebben, zoals een recall. Zorg daarom dat je de juiste methoden en materialen gebruikt. Laat je vooraf goed informeren en maak een passend monsternameplan. Onze Quality Assurance adviseurs helpen je hier graag bij. Laat onderzoeken uitvoeren door een geaccrediteerd laboratorium . Neem contact met ons op en we helpen je bij iedere stap.

Aldo-Evers.jpg
Auteur: Aldo Evers Technisch specialist Foodlab
zaki-juiste-formaat-website.jpg

Meer over dit onderwerp?

Neem contact op met onze Commercieel Manager Zaki Al Salihi.

Neem contact op

Gerelateerde kennisbank artikelen

Top 3 meest gelezen

listeria

Whitepaper: Ontdek de 9 beheersmaatregelen van Listeria monocytogenes

10 September 2020
All your necessities stored in one place

Het belang van een aantrekkelijke productverpakking

Consumenten kiezen gemiddeld binnen 90 seconden een product in de supermarkt. Dit gebeurt hoofdzakelijk onbewust. Een juiste verpakking triggert de consument om uw product te kopen. Waar moet u op let...
24 April 2022
Listeria monocytogenes challenge test

Nieuwe eisen voor Listeria monocytogenes challenge testen

De manier waarop Listeria monocytogenes challenge testen moeten worden uitgevoerd, is gewijzigd. We leggen uit wat challenge testen zijn, welke wijzigingen zijn doorgevoerd, hoe onze laboratoria zich ...
23 Februari 2022

Gerelateerde diensten

Gerelateerde branches

zaki-juiste-formaat-website.jpg

Hulp nodig met uw product in de foodsector?

Neem contact op met onze Commercieel Manager Zaki Al Salihi

  • This field is for validation purposes and should be left unchanged.

zaki-juiste-formaat-website.jpg

Op de hoogte blijven? Meld u gratis aan voor de nieuwsbrief