Microbiologisch monsternameplan opstellen in 8 stappen

15-04-2022 | Gemiddelde leestijd: 1 min
Dit bericht is 179 keer bekeken

Het opstellen van een goed microbiologisch monsternameplan voor uw voedingsbedrijf blijkt in de praktijk voor veel mensen een lastige taak. Het is altijd zoeken naar een goede balans tussen wettelijke eisen, klantwensen en interne wensen. Ook de betaalbaarheid van de onderzoeken speelt een belangrijke rol. Hoe stelt u een goed onderbouwd microbiologisch monsternameplan op? Dit stappenplan helpt u alvast op weg.

Stap 1: maak een overzicht van alle eindproducten

Start met het maken van een overzicht van alle eindproducten. Dit is de fundering van uw microbiologisch monsternameplan. Hoe weinig een product ook wordt verkocht, het moet wel in het overzicht staan. Zeker voor bedrijven met veel producten die veel op elkaar lijken, loont het om productgroepen te maken. Zet producten in één groep als er sprake is van ongeveer dezelfde samenstelling, eenzelfde productiewijze en het liefst eenzelfde THT. Zo kan u telkens een product uit de groep bemonsteren zonder elke keer alles te moeten testen. Probeer aan het einde van het jaar elk product uit de groep minimaal één keer te hebben getest.

Stap 2: controleer de eisen in verordening (EG) Nr. 2073/2005

Als alle productgroepen en producten in een lijst staan, controleert u of deze zijn weergegeven in verordening (EG) Nr. 2073/2005 inzake microbiologische criteria voor levensmiddelen. Hierin staat per productsoort welke parameters u moet onderzoeken, op welke manier en wat de uitslagen mogen zijn. In hoofdstuk 1 zijn de voedselveiligheidscriteria weergegeven voor diverse productgroepen. Bij afwijkingen hierop moeten producten uit de markt gehaald worden. In hoofdstuk 2 zijn de proceshygiënecriteria beschreven voor een aantal productgroepen. Afwijkingen hierop kunnen intern worden opgevolgd. Omdat verordening 2073/2005 weinig uitspraken doet over de monsternamefrequentie heeft het FAVV hiervoor richtsnoeren opgenomen in Omzendbrief met betrekking tot bemonsteringsschema’s bij het testen aan de hand van microbiologische criteria.

Stap 3: controleer de eisen in K.B. van 26/04/2009

De andere wettelijke pijler is het K.B. van 26/04/2009 betreffende microbiologische criteria voor voedingsmiddelen . In deze wetgeving staan bijkomende proceshygiënecriteria voor een aantal specifieke groepen van levensmiddelen o.a. pluimveevleesbereidingen en consumptie-ijs. Zeker de laatste jaren, waarin de aandacht gericht wordt op verordening (EG) Nr. 2073/2005 worden de parameters welke in het K.B. staan weleens vergeten. We zien dat het FAVV hier juist nu wel de aandacht voor vraagt.

Stap 4: specifieke klanteisen

Na het controleren en aanvullen van de wettelijke kaders in uw microbiologisch monsternameplan is het verstandig om eens goed naar specifieke klanteisen te kijken. Het is goed mogelijk dat afnemers afspraken hebben gemaakt over bepaalde soorten onderzoeken welke ze jaarlijks met een bepaalde frequentie uitgevoerd willen zien. Neem deze eisen ook op in het monsternameschema. Let op dat u de kosten van deze onderzoeken ook deelt met de afdeling commercie. De kosten voor klant specifieke onderzoeken kan u vaak verrekenen met de klant.

Stap 5: eigen procescontroles

Als volgende stap kijkt u naar de eigen controlemomenten binnen uw proces en hoe u deze gaat borgen. Waar u met de 2073/2005 en het K.B. focust op de pathogenen komen bij de eigen procescontroles algemene parameters aan bod. Denk hierbij aan:

  • Algemeen kiemgetal: wat is ongeveer met mijn monster aan de hand
  • Enterobacteriaceae: hoe hygiënisch is er gewerkt?
  • Melkzuurbacteriën en gisten: hoe oud is mijn product?

Omdat er bijna geen normen vast staan voor deze parameters mag u deze zelf vaststellen. Wilt u in de literatuur nagaan wat verstandige keuzes zijn voor uw product? Dan is het boek Microbiological Guidelines, support for interpretation of microbiological test results of food van de Universiteit van Gent een aanrader.

Stap 6: omgevingsonderzoeken

De volgende stap is het vastleggen van de omgevingsonderzoeken. In verordening 2073/2005 wordt voor omgevingsonderzoeken naar Listeria monocytogenes een minimale frequentie aangegeven van vier keer per jaar en tien monsters per keer. Gezien het grote belang van het beheersbaar houden van deze parameter blijkt in de praktijk vaak dat zowel de frequentie als aantallen veel hoger liggen dan dit verplichte minimum. Deze swabs worden genomen tijdens de productie. Om een goed beeld te krijgen of de reiniging en desinfectie goed wordt uitgevoerd, moet u ook regelmatig metingen doen na deze procedure. Dit kan met contactafdrukken, swabs en via een ATP meting. Zorg dat u altijd dezelfde meting doet, zodat u de resultaten met elkaar kan vergelijken. Zet de monsternamepunten in uw monsternameschema, maar neem ook altijd een paar onverwachte plekken mee om iedereen scherp te houden.

Stap 7: grondstoffenonderzoek

U moet ook onderzoek doen naar de grondstoffen die u inkoopt. Als in de gevareninventarisatie en risicoanalyse voor grondstoffen gevaren zijn benoemd die u niet verder in het proces elimineert, moet u deze middels onderzoek borgen. Denk er ook aan dat u de grondstoffen van leveranciers toetst en de veiligheid van grondstoffen niet alleen middels leverancierscertificaten borgt.

Stap 8: het microbiologisch monsternameplan maken

De laatste stap is het samenstellen van uw microbiologisch monsternameplan. Zet alle gegevens die u tijdens de voorgaande stappen hebt verzameld overzichtelijk in een schema. Denk hierbij aan de te onderzoeken monsters, analyses die uitgevoerd moeten worden, de normen die u hanteert en welke acties u moet ondernemen bij afwijking. Teken in het monsternameplan af welke onderzoeken zijn uitgevoerd.

Een goed begin is het halve werk

U wilt natuurlijk altijd veilige producten afleveren aan je klanten en tegelijkertijd geen onnodige kosten maken voor tal van onderzoeken. Besteed daarom voldoende aandacht aan het uitdenken en opzetten van het microbiologisch onderzoeksplan. Twijfelt u over bepaalde onderzoeken of kunt u wel wat hulp gebruiken bij het maken van het plan? Onze specialisten houden zich dagelijks bezig met deze vraagstukken en helpen u dus graag verder. Neem contact met ons op.

Aldo-Evers-300x283
Auteur: Aldo Evers Senior Technisch Specialist
zaki-juiste-formaat-website.jpg

Meer over dit onderwerp?

Neem contact op met onze Commercieel Manager Zaki Al Salihi.

Neem contact op

Gerelateerde kennisbank artikelen

Top 3 meest gelezen

listeria

Whitepaper: Ontdek de 9 beheersmaatregelen van Listeria monocytogenes

10 September 2020
All your necessities stored in one place

Het belang van een aantrekkelijke productverpakking

Consumenten kiezen gemiddeld binnen 90 seconden een product in de supermarkt. Dit gebeurt hoofdzakelijk onbewust. Een juiste verpakking triggert de consument om uw product te kopen. Waar moet u op let...
24 April 2022
Listeria monocytogenes challenge test

Nieuwe eisen voor Listeria monocytogenes challenge testen

De manier waarop Listeria monocytogenes challenge testen moeten worden uitgevoerd, is gewijzigd. We leggen uit wat challenge testen zijn, welke wijzigingen zijn doorgevoerd, hoe onze laboratoria zich ...
23 Februari 2022

Gerelateerde diensten

Gerelateerde branches

zaki-juiste-formaat-website.jpg

Hulp nodig met uw product in de foodsector?

Neem contact op met onze Commercieel Manager Zaki Al Salihi

  • This field is for validation purposes and should be left unchanged.

zaki-juiste-formaat-website.jpg

Op de hoogte blijven? Meld u gratis aan voor de nieuwsbrief